W pokoju zamachowca z Krakowa znaleźli flagę. Ekspert ujawnia jej znaczenie, zaskakujące

Informację o znalezisku przekazał rzecznik Prokuratury Krajowej Przemysław Nowak. Jak wynika z jego relacji, flaga wisiała w centralnym punkcie pokoju 24-latka. Widniał na niej angielski napis „Don't tread on me”, który można przetłumaczyć jako „Nie nadepnij mnie”. Symbol jest rozpoznawalny w Stanach Zjednoczonych.

Flaga Gadsdena w pokoju zamachowca. Prokuratura ujawnia szczegóły

Do tragedii doszło w sobotę 7 listopada na Rynku Głównym w Krakowie. 24-letni Michał O. otworzył ogień do przechodniów. Zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych. Napastnik został postrzelony przez policjantów i zmarł w poniedziałek nad ranem w szpitalu. Śledczy rozpoczęli analizowanie jego przeszłości, kontaktów i możliwych motywów działania.

W poniedziałek rzecznik Prokuratury Krajowej Przemysław Nowak przekazał informacje o przedmiotach znalezionych w pokoju 24-latka w Ostrowcu Świętokrzyskim. Szczególną uwagę zwróciła żółta flaga z wizerunkiem zwiniętego grzechotnika. Pod zwierzęciem widniał napis „Don't tread on me”, czyli „Nie nadepnij mnie”. To flaga Gadsdena, dobrze znana w amerykańskiej historii i polityce.

Prokurator podkreślił, że symbol zajmował eksponowane miejsce w pokoju.

Widziałem zdjęcie, ona była w centralnym punkcie pokoju, więc jakąś wagę do niej przywiązywał.

Rzecznik zwrócił również uwagę na jej wieloznaczność. Jak wyjaśnił, symbolika flagi może wiązać się z różnymi ideami wolnościowymi, między innymi buntem przeciwko władzy. W mieszkaniu nie znaleziono natomiast oczywistych oznaczeń pozwalających przypisać 24-latka do konkretnego nurtu skrajnej prawicy lub lewicy.

Samo znalezisko stało się więc jednym z elementów, które mogą pomóc w odtworzeniu światopoglądu sprawcy. Flaga Gadsdena ma bowiem ponad 250 lat i początkowo była związana z zupełnie innym kontekstem politycznym niż współczesnie.

Sprawdź także: Zaskakujące sceny w TV Republika. Pokazali śpiewy i tańce w czasie żałoby narodowej. “Żarty i impreza”

Flaga Gadsdena i grzechotnik. Co oznacza symbol z amerykańskiej historii?

Historia flagi Gadsdena sięga XVIII wieku i czasów amerykańskiej wojny o niepodległość. Jej nazwa pochodzi od Christophera Gadsdena, amerykańskiego polityka i przedstawiciela Karoliny Południowej. Charakterystyczny projekt przedstawia zwiniętego grzechotnika na żółtym tle. 

Symbol miał wyrażać sprzeciw wobec naruszania wolności i praw mieszkańców amerykańskich kolonii. W czasach konfliktu z Wielką Brytanią stanowił ostrzeżenie skierowane do tych, którzy próbowali podporządkować sobie kolonistów. Grzechotnik miał być metaforą społeczności gotowej bronić własnej niezależności.

Istotne znaczenie ma również zachowanie samego zwierzęcia. Grzechotnik pozostaje spokojny, dopóki ktoś go nie zaatakuje. Wtedy ostrzega i potrafi się bronić. Właśnie do tej symboliki odniósł się w rozmowie z PAP prof. Bohdan Szklarski, amerykanista z Uniwersytetu Warszawskiego i Collegium Civitas.

Zawsze jednak na tych flagach jest grzechotnik, który jest niegroźny, dopóki się go nie zaatakuje. Na fladze jest bowiem przesłanie „Don't tread on me”, w znaczeniu „nie tykaj mnie, zostaw mnie w spokoju”

Przez kolejne stulecia flaga zachowała swoje pierwotne skojarzenia z niezależnością i obroną praw jednostki. Z czasem zaczęły sięgać po nią również środowiska, które wykorzystywały jej przesłanie w bieżących sporach politycznych. W ten sposób historyczny symbol zyskał kolejne znaczenia.

Dziś flaga Gadsdena jest jednym z rozpoznawalnych znaków amerykańskiego ruchu libertariańskiego i środowisk krytycznych wobec rozbudowanej władzy federalnej. Pojawia się także wśród zwolenników szerokiego dostępu do broni. W tych kontekstach grzechotnik symbolizuje przywiązanie do indywidualnej wolności i niechęć do ingerencji państwa w życie obywateli.

To właśnie ta ewolucja sprawia, że współczesne odczytywanie flagi bywa skomplikowane. Jej pierwotne przesłanie pozostaje czytelne, ale poszczególne grupy wykorzystują ją do wyrażania własnych postulatów.

Sprawdź także: Kim są policjanci, którzy pomogli zatrzymać zamachowca z Krakowa? “Zwykły facet, nie bohater w pelerynie”

Tea Party i szturm na Kapitol. Ekspert wyjaśnia, z czym kojarzy się flaga

Współczesne polityczne znaczenie flagi Gadsdena szczególnie wyraźnie uwidoczniło się podczas działalności ruchu Tea Party. Powstał on w Stanach Zjednoczonych około 2009 roku i skupiał osoby sprzeciwiające się między innymi wysokim podatkom, rozbudowie administracji oraz zwiększaniu kompetencji rządu federalnego. Żółta flaga z grzechotnikiem szybko stała się jednym z rozpoznawalnych symboli tego środowiska.

Jej obecność była widoczna podczas demonstracji i spotkań politycznych. Dla uczestników ruchu oznaczała przywiązanie do wolności jednostki oraz sprzeciw wobec nadmiernej ingerencji państwa. Podobne skojarzenia pojawiały się wśród zwolenników prawa do posiadania broni, dla których ograniczenia nakładane przez władze stanowiły zagrożenie dla swobód obywatelskich.

Prof. Bohdan Szklarski przypomniał, że flagi Gadsdena pojawiały się również podczas szturmu na Kapitol w Waszyngtonie 6 stycznia 2021 roku. Tego dnia zwolennicy Donalda Trumpa wtargnęli do siedziby amerykańskiego Kongresu, próbując zakłócić zatwierdzanie wyników wyborów prezydenckich. Wydarzenia te sprawiły, że symbol zaczął być jeszcze mocniej kojarzony z radykalnymi środowiskami antyrządowymi.

Ekspert zwrócił również uwagę na problem przenoszenia amerykańskiej symboliki na polski grunt. W rozmowie z PAP wspomniał o osobach, które wykorzystują zagraniczne znaki historyczne, często bez znajomości ich pełnego kontekstu.

Chodzą np. z flagami Konfederacji z wojny secesyjnej, nie zdając sobie sprawy z faszystowskiego podtekstu.

W przypadku flagi Gadsdena kluczowe pozostaje rozróżnienie między jej amerykańskim znaczeniem a sposobem, w jaki może być odbierana w Polsce. Ten sam symbol może oznaczać przywiązanie do wolności, fascynację historią USA albo identyfikację z określonym środowiskiem politycznym.

Amerykanista odniósł się również bezpośrednio do sytuacji Michała O. i zwrócił uwagę, że amerykańskie znaczenie flagi trudno przełożyć na polskie realia.

Skoro w USA flaga ta używana jest przez przeciwników władzy federalnej, to ten człowiek musiałby być np. zwolennikiem suwerenności województwa świętokrzyskiego.

Profesor wyjaśnił, że polska tradycja polityczna wygląda inaczej niż amerykańska. Wskazał przy tym na sposób postrzegania władzy i decentralizacji.

W Polsce nie ma takich decentralizacyjnych tradycji, u nas atakuje się rząd nie dlatego, że jest rządem, tylko dlatego, że jest rządem w czyichś rękach.

Ekspert wskazał także możliwy kierunek dalszych ustaleń. Jego zdaniem odpowiedzi na pytania o motywacje 24-latka mogą znajdować się w danych zapisanych na jego komputerze.

Być może w komputerze tego zamachowca jest odpowiedź na pytanie, jaka sprawa wyostrzyła w jego przypadku pogląd, że rząd nadużywa swoich praw.

Znaleziona w pokoju flaga jest więc ważnym tropem w analizie zainteresowań i przekonań sprawcy. Jej historia oraz współczesne wykorzystanie pokazują, jak wiele znaczeń może kryć się za jednym symbolem.