Pierwsze orędzie do narodu nowego króla Norwegii. Zwrócił się do mamy

Harald V zmarł 28 sierpnia 2026 roku w wieku 89 lat. Po jego śmierci Haakon automatycznie objął tron i przyjął imię Haakon VIII. W Norwegii rozpoczęła się żałoba, a przed Pałacem Królewskim w Oslo pojawiły się tłumy mieszkańców. Ludzie składali kwiaty, zapalali znicze i zostawiali pożegnalne wiadomości. Pierwsze wystąpienie nowego króla odbyło się zaledwie dzień po odejściu jego ojca.

Haakon VIII został królem Norwegii po śmierci Haralda V

Król Harald V zmarł w piątek 28 sierpnia 2026 roku o godz. 6.35 w Szpitalu Uniwersyteckim w Oslo. Miał 89 lat i od 1991 roku stał na czele norweskiej monarchii. Przez ponad trzy dekady pozostawał jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli państwa, uczestnicząc zarówno w uroczystościach oficjalnych, jak i wydarzeniach ważnych dla zwykłych Norwegów. Informację o jego odejściu przekazał Pałac Królewski.

W Norwegii nie ma okresu bezkrólewia. Zgodnie z zasadami monarchii konstytucyjnej następca tronu obejmuje władzę natychmiast po śmierci poprzednika. Syn Haralda V został więc królem w chwili odejścia ojca. Przyjął imię Haakon VIII i jako czwarty monarcha od czasu odzyskania przez Norwegię pełnej niepodległości w 1905 roku rozpoczął nowy rozdział historii dynastii. Jeszcze tego samego dnia odbyło się nadzwyczajne posiedzenie Rady Państwa w Pałacu Królewskim. 

Haakon VIII oficjalnie poinformował członków rządu o śmierci ojca i potwierdził objęcie tronu. Ogłosił też, że zachowa dewizę używaną przez Haralda V oraz dwóch wcześniejszych królów: „Alt for Norge”, czyli „Wszystko dla Norwegii”. W spotkaniu uczestniczyła jego córka Ingrid Alexandra, która po zmianie na tronie została księżniczką koronną i pierwszą osobą w kolejce do korony.

Sukcesja przyniosła również zmiany w tytułach pozostałych członków rodziny. Żona monarchy Mette-Marit została królową, natomiast książę Sverre Magnus zajął drugie miejsce w kolejce do tronu. Królowa Sonja zachowała swój dotychczasowy tytuł, ale odtąd występuje jako wdowa po zmarłym monarsze.

Norwegowie od pierwszych godzin po ogłoszeniu śmierci Haralda V gromadzili się przed Pałacem Królewskim w Oslo. Przynosili kwiaty, zapalali znicze i zostawiali odręcznie napisane pożegnania. Mimo deszczu tłumy pojawiły się również na ulicach, gdy trumna ze zmarłym królem była przewożona ze szpitala do pałacu. W całym kraju flagi opuszczono do połowy masztów, a w miejscach publicznych pojawiły się portrety monarchy.

Zmiana na tronie odbywa się bez koronacji. W Norwegii ceremonie koronacyjne zniesiono w 1908 roku, dlatego Haakon VIII nie potrzebował dodatkowego obrzędu, by zostać królem. Kolejnym formalnym etapem jego panowania będzie złożenie przysięgi przed parlamentem. Monarcha zobowiąże się w niej do przestrzegania konstytucji i obowiązującego prawa.

Zanim jednak dopełni wszystkich państwowych obowiązków, zwrócił się bezpośrednio do Norwegów. Pierwsze przemówienie nowego króla zostało wygłoszone zaledwie półtora dnia po śmierci Haralda V. Podobnie postąpił sam Harald, gdy 35 lat wcześniej przejął tron po odejściu Olava V.

Sprawdź także: "Mikołaj już gotowy na dziecko". Bagi i Madzia zaskoczyli wszystkich. Jest zdjęcie

Pierwsze orędzie Haakona VIII. Król mówił o ojcu i królowej Sonji

Pierwsze orędzie Haakona VIII miało przede wszystkim charakter pożegnania. Monarcha rozpoczął je od przypomnienia dokładnej godziny śmierci Haralda V. Przyznał, że rodzina pogrążona jest w żałobie, ale jednocześnie czerpie siłę ze wsparcia okazywanego przez Norwegów. Podziękował osobom, które zgromadziły się przed pałacem i pozostawiły tam kwiaty, świece oraz osobiste wiadomości.

Najbardziej emocjonalna część wystąpienia dotyczyła jednak prywatnych wspomnień:

Drogi tato. Dziękuję, że byłeś tak dobrym ojcem.

Władca wspomniał, że Harald był serdecznym dziadkiem, troskliwym mężem i człowiekiem skupiającym wokół siebie całą rodzinę. Osobnym fragmentem przemówienia były słowa poświęcone królowej Sonji. Data orędzia przypadła dokładnie w dniu, w którym ona i Harald obchodziliby 58. rocznicę ślubu. Haakon zwrócił się do Sonji:

Wszystkiego najlepszego z okazji rocznicy ślubu, kochana mamo. 

Podczas tych słów nowy król wyraźnie walczył ze wzruszeniem. Podziękował także Mette-Marit, dzieciom, matce i siostrze za wsparcie.

Zapowiedział, że wraz z królową będzie starał się pozostawać blisko ludzi i uważnie słuchać o ich problemach. Wymienił demokrację, równość wobec prawa, wolność oraz społeczną wspólnotę jako wartości, na których chce opierać swoją służbę. Na zakończenie wyjaśnił, że dewiza „Wszystko dla Norwegii” oznacza dla niego troskę o możliwość prowadzenia wolnego życia przez wszystkich mieszkańców kraju, ale również odpowiedzialność Norwegii za jej działania na świecie.

Sprawdź także: Na tym przyłapano Sylwię Peretti w środku nocy. Robiła to pod własnym domem. Jest nagranie

Kim jest Haakon VIII? Nowy król przygotowywał się do tej roli od lat

Haakon Magnus urodził się 20 lipca 1973 roku w Oslo. Dorastał w posiadłości Skaugum w Asker razem ze starszą siostrą, księżniczką Märthą Louise. Chociaż to ona jest pierworodnym dzieckiem Haralda i Sonji, Haakon został następcą tronu zgodnie z obowiązującymi w chwili jego narodzin zasadami sukcesji. Zmiana przepisów wprowadzająca pierwszeństwo najstarszego dziecka bez względu na płeć nie objęła wcześniejszych pokoleń.

Przygotowanie do przyszłej funkcji obejmowało naukę, służbę wojskową i stopniowe przejmowanie obowiązków reprezentacyjnych. Haakon ukończył Królewską Norweską Akademię Marynarki Wojennej w Bergen. Następnie studiował nauki polityczne na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, gdzie w 1999 roku uzyskał tytuł licencjata. Odbył również staż przy norweskiej misji przy Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku. 

Kolejnym etapem jego edukacji były studia nad rozwojem międzynarodowym w London School of Economics. Ukończył je w 2003 roku, specjalizując się między innymi w handlu międzynarodowym i problematyce Afryki. Przeszedł ponadto program szkoleniowy norweskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Jego droga edukacyjna łączyła więc przygotowanie wojskowe, dyplomatyczne i polityczne.

Początkowo nie zawsze łatwo przychodziło mu funkcjonowanie w centrum uwagi. W autobiografii wydanej w 2023 roku przyznał, że jako dziecko niechętnie mówił w szkole o swoim pochodzeniu. Wyjazd do Kalifornii dał mu możliwość życia z dala od dworskiego otoczenia. Właśnie tam mógł rozwijać zainteresowanie muzyką oraz surfingiem, który do dziś pozostaje jedną z jego pasji.

Z czasem coraz wyraźniej wchodził jednak w rolę przyszłego monarchy. Następcą tronu został w 1991 roku, gdy po śmierci Olava V koronę przejął Harald. W ostatnich latach wielokrotnie zastępował ojca podczas oficjalnych wydarzeń i posiedzeń Rady Państwa, zwłaszcza w okresach pogorszenia się zdrowia króla. Dzięki temu objęcie tronu nie oznacza dla niego wejścia w całkowicie nieznany zakres obowiązków.

W 2001 roku Haakon poślubił Mette-Marit Tjessem Høiby. Para doczekała się dwojga wspólnych dzieci: Ingrid Alexandry oraz Sverre Magnusa. W rodzinie wychowywał się również Marius Borg Høiby, syn Mette-Marit z wcześniejszego związku. 

Nowy król nie odcina się od dziedzictwa poprzedników. Zachował ich dewizę i przypomniał wartości kojarzone z panowaniem Haralda V. Jednocześnie jasno zaznaczył, że chce być monarchą obecnym, słuchającym i reagującym na doświadczenia różnych grup społeczeństwa. Pierwsze słowa Haakona VIII do narodu były więc zarówno pożegnaniem ojca, jak i początkiem jego własnej drogi na norweskim tronie.