"O nie, tylko nie Ty...". Nie żyje legenda kina. Ludzie kochali jego role

Walter Koenig, amerykański aktor znany przede wszystkim z roli rosyjskiego członka załogi Pavla Czechowa w serialu i filmach z serii „Star Trek”, zmarł w wieku 90 lat. O jego śmierci poinformował oficjalny przedstawiciel, potwierdzając zgon z przyczyn naturalnych. Przedstawiamy najważniejsze etapy kariery artysty — od debiutu na małym ekranie, przez występy w kinowych hitach Paramountu, aż po role scenarzysty i występy w innych produkcjach science fiction.

Śmierć legendy „Star Treka”

Walter Koenig, aktor obdarzony młodzieńczą aparycją, który za sprawą roli rosyjskiego załoganta Pavla Czechowa na stałe wpisał się w dziedzictwo „Star Treka”, zmarł w wieku 90 lat. Koenig, znany również z roli bezwzględnego Alfreda Bestera w innym cenionym serialu sci-fi wytwórni Warner Bros. Television – „Babylon 5” – odszedł w niedzielę z przyczyn naturalnych w swojej posiadłości w North Hollywood, co potwierdził jego przedstawiciel.

Urodzony w Nowym Jorku syn litewskich imigrantów dołączył do ekipy serialu Gene'a Roddenberry'ego na początku drugiego sezonu i pojawił się w 36 spośród 50 odcinków wyemitowanych w latach 1967–1969. Postać Pavla Andreievicha Czechowa zagrał także w siedmiu pierwszych filmach kinowych wytwórni Paramount z lat 1979–1991, będących bezpośrednią kontynuacją hitu stacji NBC. W wywiadzie udzielonym w 2013 roku dla TV Academy Foundation Koenig przyznał, że przed dołączeniem do obsady w ogóle nie oglądał serialu:

Przełączałem kanały i widziałem styropianowe skały — były tak ewidentnie styropianowe — i mówiłem sobie: »To musi być tandeta«. Nie dałem temu szansy.

Pierwszą w karierze rolę Rosjanina – studenta, który zbiegł do Stanów Zjednoczonych – Koenig zagrał w 1963 roku w odcinku dramatu „Mr. Novak”. Niedługo później wystąpił gościnnie w serialu „The Lieutenant” (również autorstwa Roddenberry'ego) jako młody sierżant, którego plany awansu komplikował fakt, że jego matka była komunistką. Jednak moment, w którym dowiedział się o angażu do „Star Treka”, przeszedł do historii jako jedna z najbardziej kuriozalnych anegdot castingowych:

Klęka przede mną — wspominał krawca Koenig — i chwyta mnie w kroku ręką, a ja mówię: »Co pan robi?!«. Nie zauważyłem miary krawieckiej w jego drugiej dłoni; mierzył odległość od mojego kroku do mankietu, aby ustalić, jak długie powinny być spodnie. Mówi: »Musi pan mieć kostium, prawda?«. I w ten osobliwy sposób dowiedziałem się, że dostałem rolę w »Star Treku« i że to zmieni moje życie.

Od peruki w stylu The Monkees po status faworyta kinowych produkcji

Marvin Walter Koenig przyszedł na świat w Chicago 14 września 1936 roku. Jego ojciec, tłumacz w RCA Victor, a później przedsiębiorca, był – jak określał go sam aktor – „zagorzałym komunistą”, co zaowocowało nawet przeszukaniem mieszkania rodziny przez agentów FBI. 

Koenig pierwsze sceniczne szlify zbierał w Nowym Jorku w sztukach „Peer Gynt” i „Uczeń diabła”. Następnie rozpoczął studia przedmedyczne w Grinnell College w stanie Iowa, by po drugim roku przenieść się na psychologię na UCLA. Ostatecznie wybrał aktorstwo i dzięki listowi polecającemu od wykładowcy w 1958 roku trafił do słynnego Neighborhood Playhouse w Nowym Jorku, gdzie kształcił się u boku takich talentów jak James Caan, Christopher Lloyd czy Dabney Coleman. Na małym ekranie debiutował w popołudniowym formacie „Day in Court” oraz w pierwszych odcinkach „General Hospital” (1963).

Jak wspominał, postać, którą miał zagrać w „Star Treku”, początkowo nosiła nazwisko Jones. Producenci szukali bowiem kogoś, kto trafi w gusta tej samej grupy wiekowej (od 8 do 14 lat), co Davy Jones z bijącego wówczas rekordy popularności zespołu The Monkees:

I rzeczywiście, moje listy [od fanów] pochodziły od ludzi w wieku od 8 do 14 lat. Pisali: »Myślę, że jesteś odjazdowy, uwielbiam twoje włosy« — które, swoją drogą, były peruką. Dostawałem setki i setki listów, byłem trzeci pod tym względem po Billu [Shatnerze] i Leonardzie [Nimoyu].

Aktor zauważał jednak, że popularność Czechowa z czasem przygasła, na co wpłynęło kilka prozaicznych czynników:

Włosy nie były prawdziwe; tak naprawdę nie byłem Rosjaninem i ten egzotyczny posmak zniknął; no i [widzowie dowiedzieli się], że byłem żonaty, więc nie mogli już fantazjować o byciu z Czechowem. Wtedy sprawy zaczęły pikować w dół.

W oryginalnym serialu Koenig pełnił funkcję drugoplanową, mając świadomość, że jego zadaniem było „nakreślenie szkieletu fabuły, podczas gdy McCoy, Spock i Kirk wypełniali go treścią”. Prawdziwym polem do popisu okazały się dla niego dopiero pełnometrażowe filmy kinowe – za występy w „Gniewie Khana” (1982) oraz „Powrocie na Ziemię” (1986) otrzymał prestiżowe nominacje do nagród przyznawanych przez Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror.

Artystyczne odrodzenie w „Babylon 5”, warsztat pisarski i cienie życia prywatnego

Po zakończeniu pierwotnej emisji „Star Treka” aktor z powodzeniem rozwijał warsztat scenopisarski, obawiając się braku propozycji zawodowych. Tworzył teksty do takich produkcji jak „The Powers of Matthew Star”, „Family”, „Land of the Lost” czy „The Incredible Hulk”. Był również autorem jednego z odcinków serialu animowanego „Star Trek: The Animated Series” z lat 1973–1974 (w którym jako aktor nie wziął udziału z powodów budżetowych). W 2010 roku napisał scenariusz, wyprodukował i wystąpił w niezależnym filmie science fiction „InAlienable”.

Szansę na debiut w serialu „Babylon 5” początkowo zniweczył rozległy zawał serca i operacja wszczepienia poczwórnych by-passów w 1993 roku. Jednak twórca serialu, J. Michael Straczynski, nie zrezygnował ze współpracy – gdy aktor odzyskał siły, napisał specjalnie dla niego rolę Alfreda Bestera. W przeciwieństwie do Czechowa, postać Bestera była skomplikowana, niejednoznaczna i fundamentalna dla wielowątkowej fabuły serii. Doświadczenia życiowe i kulisy Hollywood Koenig opisał w autobiografiach „Warped Factors: A Neurotic’s Guide to the Universe” (1998) oraz „Beaming Up and Getting Off” (2020).

W życiu prywatnym przez ponad pół wieku był związany z aktorką Judy Levitt, którą poślubił w lipcu 1965 roku. Levitt wystąpiła u boku męża w trzech filmach kinowych z serii „Star Trek” oraz w serialu „Babylon 5”; zmarła w grudniu 2022 roku w wieku 83 lat. 

Ich syn Andrew, pamiętany z roli Richarda „Bonera” Stabone w sitcomie „Growing Pains”, zmarł tragicznie śmiercią samobójczą w 2010 roku w wieku 41 lat. Waltera Koeniga przeżyła córka – aktorka i scenarzystka Danielle Koenig.

W sieci kultowego aktora pożegnała między innymi Pandoraboxx:

O nie, tylko nie Czechov, legenda Star Treka…